Home >>> Vesti >>> Dijaspora Srbije >>> Martovski pogrom – 10 godina kasnije

Martovski pogrom – 10 godina kasnije

Tokom martovskog pogroma nad Srbima 2004, etnički su očišćena sela na jugu Kosmeta, ubijeno je 19 osoba, proterano više od 4000, spaljeno 35 crkava a porušeno, zapaljeno ili teško oštećeno 935 srpskih kuća i 10 društvenih objekata – škola, domova zdravlja, pošta. Za ovaj zločin nad ljudima i baštinom niko nije odgovarao. U znak obeležavanja desetogodišnjice martovskog pogroma, Kancelarija za Kosovo i Metohiju pripremila je „građu za školski čas posvećen pogromu“ i dokumentarni film.

pogrom zapaljena kucaMeđu verskim objektima koji su uništeni, bilo je 18 spomenika kulture, koji svedoče o srednjevekovnoj srpskoj državi na području Kosova i Metohije. Do temelja su srušeni i manastir Devič kod Srbice i konaci manastira Svetih Arhangela kod Prizrena. U Prizrenu su izgorele crkve Bogorodice Ljeviške iz 14. i Svetog Đorđa iz 16. veka.

Uništena je Prizrenska bogoslovija, episkopsko sedište u Prizrenu, oskrnavljena srpska groblja, pri čemu nisu pošteđene ni grobnice Svetog Joanikija Devičkog u manastiru Devič kod Srbice i cara Dušana u manastiru Svetog Arhangela u Prizrenu. U crkvama je nestalo ili oštećeno više od 10.000 vrednih freski, ikona, putira, odeždi i drugih crkvenih relikvija, kao i knjige krštenih, venčanih i umrlih koje svedoče o vekovnom postojanju Srba na KiM.

Pre pogroma preko albanskih medija vođena je kampanja u kojoj su lokalni Srbi optuženi da su psima naterali preko reke Ibar šest albanskih dečaka iz sela Čabar kod Zubin potoka i tako trojicu oterali u smrt. Istraga UNMIK policije utvrdila je da su albanske optužbe lažne, a portparol međunarodne policije Neridž Sing izjavio je tada da su “preživeli dečaci posle tragedije bili pod jakim pritiskom albanskih novinara i političara da optuže Srbe iz susednog sela“.

Nakon ove nesreće, Albanci su najpre započeli proteste u južnom delu Mitrovice, a u sumrak krenuli u oružani napad na Srbe u severnom delu grada, gde su intervenisali pripadnici Kfora. U moru suzavca i dima, sa solitera je delovao albanski snajperista i pre nego što su specijalci međunarodnih snaga uspeli da ga likvidiraju, pale su prve žrtve – Borivoje Spasojević (53) i Jana Tučev (36), dok je jedan pripadnik Kfora teško ranjen.

pogrom-1-apNasilje i napadi Albanaca sinhronizovano su se prenosili južnije – najpre u selo Čaglavicu i druga naselja na području Prištine – da bi se ubrzo na meti razularenih ekstremista našla srpska sela i gradovi širom pokrajine – Lipljan, Gnjilane, Uroševac, Đakovica, Prizren.

Albanski teror nastavljen je i narednog dana, 18. marta kada su bez Srba ostali Kosovo polje, Obilić, Plemetina kod Vučitrna, Svinjare nadomak Kosovske Mitrovice, dok je u selu Bijelo polje kod Peći zapaljeno svih 28 povratničkih kuća i parohijski dom.

Nasilje nad Srbima na KiM unapred je isplanirano, a ispostavilo se i da više od 20.000 pripadnika međunarodnih snaga nije želelo da ga spreči. Uhapšeno je 270 Albanaca, a 143 osobe su osuđene, većina na novčane, a 67 na zatvorske kazne, ali ne i glavni akteri iz političkih struktura i redova bivše OVK.

Mediji su pisali, da je prema podacima srpskih obaveštajnih izvora, konce martovskog pogroma vukao Ramuš Haradinaj, jedan od komandanata terorističke OVK-a. Ključnu ulogu u Prizrenu, Uroševcu i Orahovcu imao je Samedin Džezairi, poznat kao „komandant Hodža“, islamski terorista koji je na Kosovo stigao da izgradi ogranak „Alahove armije“ Hizbole.

Međunarodni tužioci i sudije procesuirali su sedam slučajeva uništavanja crkava u martovskom pogromu i 17 osoba osudili na kazne od 21 meseca do 16 godina, a jednu oslobodili optužbi.

pogrom albanac lomi krstTeror albanskih ekstremista formalno su osudili Savet bezbednosti UN i evropski zvaničnici, dok je Parlamentarna skupština Saveta Evrope to učinila posebnom Rezolucijom koju je usvojila 29. aprila. Ali, i pored tog etničkog čišćenja, Kosovo je, uz podršku vodećih zapadnih zemalja, februara 2008. godine jednostrano proglasilo nezavisnost.

Martovski pogrom Srba 2004. je najmasovniji od 1999. godine. U junu 1999. godine, u prisustvu međunarodnih snaga, izgnano je više od četvrt miliona Srba, Roma i drugih nealbanaca. Mnogo žrtava martovskog nasilja i dalje živi u kolektivnim centrima, kontejnerskim naseljima ili tuđim kućama u statusu „interno raseljenih“.

Ne postoji mesto u svetu, ni istorijski momenat u vremenu gde je jedan narod toliko svetinja izgubio za samo dva dana. Profesor Aleksej Lidov iz Rusije koji je uz kolege iz drugih zemalja bio član tima UNESKO-a koji je posle martovskog pogroma 2004. godine obišao Kosovo i Metohiju je tadašnje stanje opisao kao „kulturni genocid”. U Rezoluciju 26, 31. generalne konferencije UNESKO-a je unet kvalifikativ „zločin protiv kulturne baštine” na Kosovu i Metohiji.

pogrom ljudi progonOd 2005. godine na Kosovu i Metohiji postojale su dve vrste obnova, prva skromna, koju je sprovodila Eparhija raško-prizrenska uz pomoć Vlade Srbije. Delimično su obnovljeni manastir Svetih Arhangela kod Prizrena, Manastir Devič kod Srbice, manastir Zočište kod Orahovca i crkva u mestu Osojane. Druga vrsta obnove je pod pokroviteljstvom Saveta Evrope, koju sprovode Albanci preko svojih firmi. Ni jedna od, na taj način obnavljanih svetinja, nije obnovljena u pravom smislu reči da bi bila u funkciji u kojoj je bila.

Kosovo i Metohija tokom više od hiljadu godina su nastanjeni Srbima, a u svoje vreme, do velikih seoba srpskog naroda, gotovo isključivo Srbima. Tu su bili centar srednjevekovne srpske države i kolevka srpske kulture. U Pećkoj Patrijaršiji je i danas glavno sedište Srpske pravoslavne crkve.

Check Also

Održan drugi Sabor srpske omladine Evrope – „Brojanica“ u Italiji

U subotu 1. juna 2019. godine, Unija za sport i kulturu “Vidovdan“ Trentino-Dolomiti organizovala je …